Een brief voor jou

Lieve pap, vele mooie woorden heb ik al over je geschreven. Wat zal ik nu dan schrijven als ik hier voor de laatste keer iets kan zeggen? Als ik deze brief straks aan een vlieger hang die hem meeneemt hoog in de lucht … Maar ik weet nu al wat je zal zeggen: ‘Het maakt niets uit, schatje. Ik houd van jou.’ Er zijn duizend kleine dingen waarom ik van je hou. Niet eerder is dit zo zichtbaar geworden als in jouw laatste maanden en de tijd na je overlijden.

Wat heb jij veel betekend voor ons en anderen, en hoe trots zijn we daarop! Het vult ons hart en verzacht het grote gemis. We hebben een prachtige uitvaart gehad, waarin je gedragen werd door ons gezin. De muziek, de beelden en de ontroerende woorden, een staande ovatie en een allerlaatste applaus van al je vrienden en dierbaren. Zou je gevoeld hebben dat we je droegen? Dat we de hele week samen waren bij mama? Zweef je soms hier boven me en kun je alles zien? Ik weet dat we het gaan redden. Maar hoe ga je verder als de helft van je hart open ligt, als een groot zwart gat in de grond waar hekken omheen staan met de woorden Werk aan de weg erop? Een gat dat je niet kunt vullen met andere dingen, maar dat langzaam moet begroeien met van die kleine, fijne bloemetjes. Niet volstorten met aarde, maar openlaten, lucht geven en verzorgen. 

 

Na weken rennen van en naar het ziekenhuis, kwam het regelen van de crematie en het afscheid nemen van jou. Een moment dat er niets anders overbleef dan stil te staan. Dat deden we iedere keer al naast jouw bed, maar op het moment dat het echt zover was, stonden we echt stil. Jouw laatste woorden in de nacht koester ik en geven me kracht om door te gaan: ‘Ik houd van jullie!’ Niet zo krachtig als het uitroepteken doet vermoeden, maar zacht, schor en lief. Met je laatste adem kreeg je toch die paar woorden er nog uit. 

De deur van verdriet gaat af en toe even open

Ik had gedacht dat ik wekenlang mijn huis niet uit zou komen, dat ik dagenlang op bed zou liggen huilen. En dat is dan ook wat mijn hart het liefst zou willen, alleen mijn geest zorgt ervoor dat ik in actie kom, dat de deur van verdriet af en toe even open gaat, als een oprit naar de snelweg waar het stoplicht steeds maar een paar auto’s tegelijk laat instromen. Druppelsgewijs, zoals bij een infuus. Het doet me denken aan de vele infusen die jij de afgelopen weken in het ziekenhuis hebt gehad: verschillende zakjes naast elkaar voor het bestrijden van bacteriën en andere gevaren, voor het overleven van je lichaam. Wat een strijd is het geweest, en wat heb je het goed gedaan! 

 

Misschien had je zelf het gevoel al dat je het niet meer ging redden, maar had je nog steeds de hoop dat het wel zo was. Ergens in het begin, na de tweede zware week, zei je het al tegen me: ‘Ik moet je iets zeggen, ik ga dit niet volhouden hoor schat.’ Je ogen keken me verontschuldigend aan, alsof je ‘sorry’ zei, omdat je niet sterk genoeg was. Maar pap, je moet weten dat je altijd sterk bent geweest! Zelfs tot op het laatste moment. Ik heb het gezien en gevoeld. Je hoeft je nergens voor te verontschuldigen. Je hoeft ook nergens verdrietig om te zijn, want je hebt alles gedaan. Je bent alles geweest, voor ons allemaal, maar ook voor jezelf. Je hebt uit het leven gehaald wat kon. Je hebt genoten tot op het laatste moment van je optredens. Je hebt met mama ondernomen wat jullie zelf maar wilden. En dat is goed pap, dat is geweldig! 

 

Verdriet is er om het gemis, maar niet om de dingen die we niet deden, want we hebben alles gedaan. Wat we niet deden, was praten over wat er na de dood zou komen, omdat we allebei al zo emotioneel werden van alleen het idee al. Ik weet dat je er heel veel verdriet van had, dat je ons niet kon missen, dat je bang was om weg te gaan zonder ons en al helemaal zonder mama. Waar was je zonder haar? Al die jaren was ze het blok waar je tegenaan kon schoppen, dat aan je been hing als je iets moois had gezien wat je eigenlijk niet nodig had, maar dan toch overstag ging. Maar bovenal was ze je grote liefde, je beste vriend, je vangnet, je duwhulp, je tillift en je verpleegster. Door haar kon je zijn wie je was.

“Er moeten mensen zijn die zonnen aansteken”

De afgelopen weken heeft Nederland je groots herdacht. In woord en beeld, via alle media, op verschillende manieren. Mooie en warme woorden, waar het respect in doorklonk dat je zeker verdiende. Het kon ook bijna niet anders. Je had voor iedereen een luisterend oor en toonde altijd oprechte interesse. Je nam tijd voor je fans, waarbij je al die jaren met je voeten gewoon op de grond bleef staan. Je was niet vergeten waar je vandaan kwam, en je vond dat iedereen – bekend of onbekend – hetzelfde was. Je wilde jonge mensen een kans geven om hun talent te ontplooien, en je stond zelfs het afgelopen jaar nog met een doodziek lijf op het podium om andere mensen blij te maken. Dat getuigt van doorzettingsvermogen en kracht, waarmee je vele mensen hebt geholpen. Opstaan en verder gaan, ook bij tegenslag. Daarin was je een voorbeeld voor velen, maar ook voor mij. 

 

Toon Hermans schreef in 1987 een prachtige brief aan jou en zei altijd: “Er moeten mensen zijn die zonnen aansteken.”

Jij was zo’n mens!

 

Tekst uit het boek: ‘De kracht van liefde’ – Christa Krommenhoek

Headerfoto: Toon Hermans / Pieter Stam de Jonge

 

Mijn vader heeft vaak gratis optredens voor mensen in kwetsbare situaties mogen verzorgen en ik zet graag deze lijn van geluk doorgeven door. Want veel mensen missen een hand die ze helpt met opstaan als het ze door omstandigheden zelf niet lukt. Dus na de verkoop van de eerste druk van ‘De kracht van liefde’ besloot ik van de tweede druk 2000 boeken te gaan doneren. Aan inloophuizen voor kanker, revalidatiecentrums, de Dwarslaesie Organisatie, de KWF Kankerbestrijding en de Voedselbanken.

 

Geven maakt je rijk in je hart

 

*Heeft jouw bedrijf, organisatie of stichting te maken met mensen in kwetsbare situaties en wil je mijn boek ‘De kracht van liefde’ aan je werknemers of cliënten cadeau doen? Je betaalt vanaf 25 exemplaren alleen de drukkosten. Neem dan even contact op met mij via de mail.

 

Delen:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Christa

Gerelateerde inspiratie

Maak een hart journal
De kracht van creatief schrijven

Maak een ode

Hoe haal je ze naar boven. Waar begin je in de woorden die op de bodem van je hart liggen? Schrijven is een mooie manier om lucht te geven aan je verdriet en je leven lichter te maken. Het helpt je om dankbaarheid te voelen in je hart, om je emoties te begrijpen en bewuste keuzes te maken in wat je wel en niet wil in jouw leven.

Lees meer
Opstaan na tegenslag
Een moedig levensverhaal

De mallemolen van het leven

“Ik had kracht nodig om uit de auto te komen nadat ik met 100 km per uur een kettingbotsing had veroorzaakt. Ik had moed nodig toen mijn man vertelde dat hij weg ging en ik alleen achterbleef met twee kleine kinderen, ik had veerkracht nodig toen ik arbeidsongeschikt werd verklaard en niet meer geschikt leek voor alles in het leven. En ik had liefde en trots nodig om te blijven staan na het overlijden van mijn vader.

Lees meer
Aandachtig leven vanuit je hart

Op reis naar jezelf

De rollercoaster van het leven rijdt rondjes in je hart. Hard, zacht, hoog of laag. De onverwachte wendingen van de vastgelegde rails brengen je soms uit je evenwicht. Je schudt, beweegt, draait mee en staat weer stil. Een route met hoogtepunten waar je geniet van het uitzicht en vervuld van dankbaarheid over je leven heen kijkt. Maar ook een route met diepe, onverwachte dalen, waarin je jouw hart moet vasthouden om recht te kunnen blijven zitten. Je haren wapperen in de wind en naast het gevoel van avontuur en euforie, stromen de tranen over je wangen. Van blijdschap, van verdriet, van opwinding of angst.

Lees meer
kwetsbaarheid
Aandachtig leven vanuit je hart

Kwetsbaar durven zijn geeft kracht

Woorden geschreven met een vleugje kwetsbaarheid zijn vaak de mooiste woorden. Omdat ze ons raken in het hart. Open en bloot geschonken aan ons door degene die ze schrijft, spreekt of zingt. We kunnen herkenning vinden en voelen soms bewondering als iemand het durft te tonen of te delen. Het lijkt zo simpel, maar dat is het in de meeste gevallen niet.

Lees meer
Aandachtig leven vanuit je hart

Samen sta je niet alleen

De woorden in deze aflevering gaan over het moment dat ik in de bus stond voor het borstkanker onderzoek en zijn bedoeld als ode aan alle vrouwen die te maken krijgen met borstkanker. Een rafelrand in hun hart waar het goud in kleine barstjes aanwezig is. We praten over wat je kunt doen met gevoelens van zorg of verdriet, waar is een plek voor al je gedachten? Ik inspireer je om in actie te komen en geef je het antwoord op de vraag: “Ik kan niet schrijven.” Aan het einde maken we een cirkel van energie, om door te geven aan iedereen die met (borst)kanker te maken krijgt. Want samen sta je nooit alleen, met onze armen om je heen.

Lees meer
Aandachtig leven vanuit je hart

De schaduw en het licht

Deze eerste nieuwe podcast aflevering van 2021 gaat over gevoelens van geluk en verdriet. Kun je gelukkig zijn en je toch verdrietig voelen? Ik neem je mee in dit gesprek op mijn eigen reis en laat je zien hoe je de rafelranden van het leven wat zachter kunt maken. Je krijgt een mooie schrijfopdracht om te starten en ik vertel wat je kunt doen met de kamers van je hart en de lat van het leven. Je kunt na deze aflevering ook nog naar drie eerdere afleveringen uit 2018 luisteren die ik opnam in de periode dat mijn vader overleed.

Lees meer
Het verhaal van je leven opschrijven
De kracht van creatief schrijven

Het verhaal van je leven opschrijven

Een boek schrijven over mijn leven, over de dalen en de toppen, over het echte leven met de voor en de achterkant. Open, transparant en kwetsbaar, maar de kracht en moed is zichtbaar tussen de regels. Woorden die de lezer inspiratie en moed geven om zelf met vertrouwen op reis te kunnen gaan. Een boek van het begin tot het eind, zonder geheimen maar met herkenbare en universele onderwerpen. Die je raken en ontroeren of laten glimlachen in de stilte. Dat boek wil ik schrijven. Zelf. Met hulp. Met aandacht. Laat het me schrijven, laat de rest stromen en in overvloed komen.

Lees meer